Bütçelesek de mi yönetsek? Yoksa…

Türkiye ekonomisi bugüne kadar çok derin kriz dönemlerinden geçti. Herkes ülkemizde şirket yöneticilerinin kriz dönemlerinde yönetim konusunda ne kadar tecrübeli olduğundan bahsediyor. Ancak bugün bile KOBİ kategorisine giren  şirketlerin bir kısmında hala yıllık bütçe hazırlanmadığını, bütçe yapan şirketlerin önemli bir kısmında da bütçenin kontrol amaçlı kullanılmadığını görüyoruz. Bütçe, gemilerde navigasyon için kullanılan haritalar gibi parasal bir yol haritasıdır. A noktasından B noktasına gitmek isteyen bir geminin kaptanının daha yola çıkmadan yapacağı şey önüne haritayı açarak rotayı tesbit etmek ve muhtemel engelleri incelemektir. Akıntılar, rüzgarlar, kayalıklar, dar boğazlar gibi engelleri bilmek, rotanızı belirlemenizde veya karşı tedbir almanızda etkili olur. Bütçeler de hemen hemen benzer görevler görürler. Siz şirket sahibi veya tepe yöneticisi olarak ücret zammı dönemi yaklaştığında personele yapılacak zam stratejisini nasıl belirlersiniz? Bu soruyu sorduğumda büyük bir çoğunluk şu cevabı veriyor: "enflasyon oranına bakarım". Enflasyona bakmak yeterli midir? Ben olsam şu verilere de bakardım: şirketimin cirosu ne kadar artmıştır? Önümüzdeki dönemde ne kadar artmasını bekliyorum? Maliyetlerimiz nasıl seyretmiştir? Önümüzdeki dönemde maliyetlerimizin durumu ne olacaktır? Bu veriler üzerinde rakiplerin, pazar beklentilerinin, hammadde fiyatlarının, personel yetkinliklerinin, yeni ürünlerin, yeni teknolojilerin etkisi ne olacaktır? Benim gelmek istediğim noktaya (vizyon) yaklaşabilmem için yapmam gereken çalışmalar var mıdır? Varsa bunların şirketin mali sonuçları üzerinde parasal etkileri nedir? ... Ve bunun gibi daha bir çok soru. "Ücret zammına nasıl karar verirsiniz" sorusuna benim cevabım şu olurdu: "bütçeye bakarım". Ancak sağlıklı bir bütçe çalışması bu konularda karar vermenize destek sağlayabilir.

Bütçenin kontrol amaçlı kullanımı da haritamızın kontrol amaçlı kullanımı gibidir. Sürekli pozisyonumuzu ölçmek, olmamız gereken nokta ile aradaki farkı hesaplamak, bu farkı giderecek tedbirleri almak gereklidir. Eğer bu düzeltmeler yapılmazsa rotadan sapmalar artar ve kendimizi bir kayalığın üzerinde bulabiliriz.

Özetle bütçemiz hazırlandıktan sonra bir klasöre kaldırılarak raflardaki tozlu evrakın içine terkedilemeyecek kadar önemlidir. En iyisi onu sürekli masamızın ve duvarımızdaki panomuzun üzerinde bulundurarak göz önünde olmasını sağlamaktır. Dikkat !!! Yaz aylarının bitiminden itibaren bütçe hazırlama mevsimi geliyor !!!